De Sint-Jacobswijk kan bogen op een meer dan duizend jaar oude geschiedenis. De wijk ontstond binnen de eerste stadsomwalling van de stad Brussel die in de dertiende eeuw werd opgetrokken (meer info). In de Villersstraat getuigen daarvan nog een toren en een stuk muur. In 2018 is helaas een groot deel van de omwalling ingestort.  De wijk ontwikkelde zich rond de Zenne en haar bewoners leefden toen van de productie van laken, kleurstoffen en bier. Pelgrims op weg naar Compostella hielden halt in het Sint-Jacobsgasthuis, op de plaats waar nu de barokkerk van de Goede Bijstand staat die in 1664 werd gebouwd.  In 1695 werd het stadscentrum door Franse bombardementen met de grond gelijk gemaakt. Enkel de toren van het stadhuis, enkele stenen huizen («Steen») en enkele overwelfde kelders bleven overeind. De heropbouw liet niet lang op zich wachten. De meeste historische gebouwen uit de Sint-Jacobswijk dateren van 1696 of later. De rechte Zuid- en Lombardstraat zijn in de plaats gekomen van middeleeuwse steegjes waarvan het tracé bewaard bleef. Na de overkapping van de Zenne werd de Anspachlaan aangelegd waaronder nu de metro rijdt.  In 2015 werd de Anspachlaan deel van de voetgangerszone.

Onze oude kroegen
Het Goudblommeke in Papier
Cellebroersstraat 55

De Poechenellekelder
Eikstraat 5

Uit de oude doos
Klik hier om de foto-en prentengalerij te raadplegen.  En Gérard Sand vertelt hier de geschiedenis van de Sint-Jacobswijk (in het Frans, en uit 2002).

Doodlopende steegjes
Er waren er vroeger heel veel in Brussel. In de Sint-Jacobwijk vind je er nog twee.

Wandeling met de Grote Brel
De Brel Stichting heeft een wandelroute uitgestippeld in het Brussel van Jacques Brel, die o.m. door een deel van de Sint-Jacobswijk loopt. Je ontdekt het Brussel waar Le Grand Jacques van hield, met zijn chansons op de achtergrond. Je kan kiezen tussen verschillende routes. Je vertrekt met oortjes en doet de wandeling op jouw ritme. Meer info en voorwaarden te verkrijgen bij de Brel Stichting.

Historische wandeling
Onze wijk kan bogen op een meer dan 1.000 jaar oude geschiedenis. Dit boekje (in het Frans) leidt je door Brussel langs haar oudste rondgang, haar eerste stadsomwalling. Van pagina 20 (Cellebroerstraat of Rue des Alexiens) tot aan pagina 30 (Anspachlaan) loopt de geleide wandeling door de Sint-Jacobswijk. Je ontdekt enkele monumenten van onze rijke geschiedenis.

Lichtwandeling
Als de avond valt kan je op sommige plaatsen door de muren heen kijken! Isabelle Corten, een Belgische artieste van Agence Radiance 35 ontving samen met het Italiaanse artiestencollectief Zimmerfrei Bruxelles, de speciale prijs van de jury 2013 ACE voor haar parcours met lichtgevende projecties. Doorheen de hele wijk werden her en der een twintigtal spots aan de gevels bevestigd die op de gevel aan de overzijde een beeld projecteren die je (als het ware) laten zien wat er zich achter de muren afspeelt. Meer informatie op de website van de artieste met foto’s.  Is er ergens een spot kapot? Geef ons een seintje!

De Striproute
Op geen enkel andere plaats vind je zoveel muurschilderingen van Belgische striptekenaars! Hier volgt een overzicht van de muurschilderingen die je in de Sint-Jacobswijk aantreft (met inbegrip van enkele muurschilderingen die niet meteen uit de stripwereld komen):

De Striproute

1
François Schuiten
Le Passage
Kolenmarkt (tegenover den Amigo, het politiecommissariaat)

2
Ralf König
Conrad en Paul + 11 portretten (Fotini Tikkou)
Lollepotstraat

3
Frank Pé
Broussaille
Kolenmarkt/Plattesteen

4
Francis Carin
Victor Sackville
Kolenmarkt/Plattesteen

5
Tibet & Duchâteau
Goede Bijstandstraat

6
Hergé
Kuifje
Stoofstraat

7
Dany
Olivier Rameau
Eikstraat

8
HMI CNN199
Manneken Peace
Eikstraat/Rozendal

9
Dupuy & Berbérian
Monsieur Jean
Bogaardenstraat/Zuidstraat

10
Nix
Kinky & Cosy
Bogaardenstraat/Gootstraat

11
Yves Chaland
De Jonge Albert
Cellebroersstraat/Dinantplein

12
De Marck en de Wulf
Stam en Pilou
Bij «Het Goudblommeke in Papier», Cellebroersstraat 55

Meer info over de volledige striproute op de site van Stad Brussel

Onze standbeelden en monumenten
Manneken Pis hoeven we niet meer voor te stellen, maar ken je ook de andere standbeelden uit de Sint-Jacobswijk?

Jacques Brel


Oud Korenhuis.

Dit bronzen beeld werd door de Belgische artiest Tom Frantzen gemaakt 40 jaar na het overlijden van Jacques Brel. Het heet «l’Envol» en stelt de artiest voor achter zijn micro en met uitgestrekte armen. Jacques Brel heeft niet in de Sint-Jacobswijk gewoond maar de Stichting Jacques Brel is aan het Oud Korenhuis gevestigd. Het beeld werd er in 2017 geplaatst op verzoek van de handelaars van het Oud Korenhuis.

Madame Chapeau

Zuidstraat, voor de Socialistische Mutualiteit van Brabant.

Haar echte naam is Amélie van Beneden.  Het zijn de krapuultjes van haar strotje die haar deze bijnaam gaven omdat ze nu eenmaal altijd een deftige hoed droeg.  Tom Frantzen (de Belgische artiest die ook het standbeeld van Jacques Brel aan het Oud Korenhuis maakte) vereeuwigde met dit standbeeld dit kleurrijke personage uit onze Brusselse folklore. Je ziet er Madame Chapeau met haar kabas, haar konijn, en haar prei. Klinkt dit alles je niet bekend in de oren? Dan moet je absoluut de theateropvoering van het stuk «Bossemans et Coppenolle» bekijken, een grote Brusselse klassieker. Madame Chapeau wordt meestal door een man gespeeld. Elk jaar organiseert de Stad een Madame Chapeau-wedstrijd op een zaterdag in juni.

Den Spauwer (fontein)


Op de hoek van de Kolenmarkt en de Steenstraat

Oude muurfontein, waarschijnlijk 14° eeuws. Meer info

Gabrielle Petit

Sint-Jansplein.

Gabrielle Petit was een jonge verzetstrijdster die tijdens de Eerste Wereldoorlog in België spioneerde voor de Britse geheime diensten. De Duitsers ontmaskerden haar en ze werd in 1916 gefusilleerd. Gabrielle was toen 23 jaar.

De historica Sophie De Schaepdrijver schreef een mooie biografie van deze jonge heldin die in 2015 en in 2018 in het Engels werd gepubliceerd bij Bloomsburry Academic («Gabrielle Petit, death and life of a female spy in the first World War»).  Een geactualiseerde en herziene uitgave verscheen in 2018 in het Nederlands bij Overamstel Uitgevers.

Manneken Pis

Stoofstraat, op het kruispunt met de Eikstraat en de Lievevrouwbroerstraat

Moeten we je dit wereldberoemde bronzen beeldje en fontein nog voorstellen? Het is een werk van Jérôme Duquesnoy de Oude en het werd in 2019 vierhonderd jaar oud. Manneken Pis is de mascotte van Brussel en er circuleren heel wat legendes over de kleine Juliaan. Manneken Pis overleefde de bombardementen van Brussel in 1695 maar er waren heel wat al dan niet geslaagde pogingen tot diefstal. Het originele beeldje is nu veilig opgeslagen in het Museum van de Stad Brussel (Grote Markt) en in de Stoofstraat staat een kopie. Meer info

Aan Manneken Pis werden prachtige kostuums geschonken die hij nu tentoonstelt in De Garderobe van Manneken Pis, een museum in de Eikstraat 19.  Meer info